Vandaag trekken we vanuit Jerevan richting Garni tempel, Geghard klooster en de bijzondere landschappen rondom de Azat-kloof. Een route waarin duizenden jaren geschiedenis, indrukwekkende natuur en een paar onverwachte reisobstakels mooi door elkaar lopen.
Garni Tempel
Onze eerste stop is Garni Tempel, een plek die meteen opvalt door zijn bijzondere uitstraling. Midden in het Armeense landschap – boven de Azat kloof – staat een Grieks-Romeins aandoende tempel met Ionische zuilen. Het voelt bijna alsof iemand een stukje van de Middellandse Zee hier heeft neergezet. De tempel dateert uit de eerste eeuw na Christus en schijnt toentertijd gewijd te zijn aan een zonnegod. Het is dus een bijzonder overblijfsel uit de tijd vóór Armenië het christendom als staatsgodsdienst aannam, want daarna werd alles wat heidens was vernietigd. Ook in de hele voormalige Sovjet-Unie is het de enig overgebleven tempel. Hij is wel in de zestiger en zeventiger jaren herbouwd na eeuwen in puin te hebben gelegen en zoveel als mogelijk ook met de oorspronkelijke stenen.
Er liggen ook resten van een romeins badhuis. Vanaf daar heb je een heerlijk uitzicht over de Azat kloof.
De tempel zelf trekt natuurlijk veel bezoekers, maar juist daar vinden we een klein onverwacht cadeautje. In een zijstraat vlak bij de hoofdingang staat een prachtig kerkje (800 tot 900 jaar oud) waar niemand komt. Geen rij, geen geroezemoes, alleen de rust van een plek die op ons wacht.
Symphony of Stones
Na Garni willen we naar de beroemde Symphony of Stones, de indrukwekkende basaltformaties in de kloof. De route ernaartoe blijkt minder eenvoudig dan de naam doet vermoeden. De weg bestaat vooral uit stenen en stof en asfalt lijkt hier een begrip uit een ver verleden. De afdaling voelt behoorlijk avontuurlijk aan. Misschien is het geen echte helling van 10 procent, maar op dat moment voelt het in ieder geval alsof de auto even een eigen mening heeft over deze route.
Maar hiermee is de afdaling nog niet gedaan. Na het parkeren van de auto lopen we met een ticket in de hand steeds verder naar beneden de kloof in. En je weet: wat naar beneden gaat moet ook weer naar boven…
Verderop het dal in worden we beloond met een prachtig natuurverschijnsel. De enorme basaltzuilen lijken bijna door mensen gemaakt, maar zijn ontstaan door het afkoelen van lava. De natuur heeft hier duidelijk haar eigen architectuurproject uitgevoerd.
Beneden bij de rivier Azat dralen we wat rond en verzamelen we moed voor de terugkeer, de berg weer op. Daarna rijden we door richting het Geghardklooster met de airco op volle toeren.
Lavash brood
Onderweg stoppen we bij een restaurant voor de lunch. Daar zien we vrouwen bezig met het bereiden van lavash, het traditionele Armeense platte brood. Het maken ervan trekt veel bekijks, vooral van een groep Russische toeristen die het hele proces uitgebreid bewondert. Een mooie scène om vast te leggen. Al blijkt een foto of filmpje zonder toevallige voorbijganger in beeld bijna een grotere uitdaging dan het bakken zelf. Eigenlijk best een wonder dat me dat toch is gelukt hiep hoi.
De vrouw achterin maak het deeg, rolt het uit en geeft het aan de vrouw voor haar die ermee rondslingert als ware het pizzadeeg. Daarna legt of liever gezegd plakt ze het op een soort van megakussen. In de grond zit een gat waar het flink warm gestookt wordt. Het kussen heeft aan de achterkant een harde kant met handvat – vermoed ik, want ik kan het niet helemaal goed zien. En dan drukt ze het kussen met brood tegen de hete zijkant van het gat in de grond. En voila, in één minuut is het brood gebakken. Een heus mirakel in deze moderne tijd.
De uiteindelijke lunch hier bestaat uit warm lavash brood dus, zoute, wat vreemd uitziende kaas en rauwe groenten. Nou ja, het vult de maag zullen we maar zeggen.
Geghard klooster
Dit klooster, dat deels uit de rotsen is gehouwen en ook op de UNESCO-Werelderfgoedlijst staat, moet normaal gesproken een van de hoogtepunten van de dag zijn. Vandaag staat het helaas gedeeltelijk in de steigers. Toch blijft de plek indrukwekkend. De combinatie van de donkere rotswanden, de oude stenen gebouwen en de enorme kloof eromheen maakt duidelijk waarom deze locatie zo bijzonder is.
Beneden aangekomen vanaf Geghard zien we opnieuw vrouwen die lavash bakken bij het restaurant. Met een grote glimlach bieden ze ons een stuk brood aan. Een vriendelijk gebaar, maar na onze lunch moeten we eerlijk toegeven dat onze magen even geen nieuwe opdrachten aannemen. Toch durf ik niet te weigeren, zo lief!
We sluiten de dag af met uitzicht over de kloof en een ijskoude dragon limonade. Zo apart, die dronken we in Rusland eerder ook al. En die smaakte zelden zo goed. De temperatuur is flink opgelopen en de zon laat duidelijk merken dat Armenië niet alleen rijk is aan geschiedenis, maar ook aan warmte.
Garni, Geghard en Symphony of Stones blijken samen meer te zijn dan alleen drie toeristische plekken. Het is een dag vol contrasten: een oude tempel en een stil kerkje, wat drukkere toeristische momenten en onverwachte rust, een gruwelijk mooi landschap, perfect aangelegde historie en wegen waarop je vooral hoopt dat de auto goed blijft meewerken. Precies die mix maakt het reizen hier zo interessant.
De laatste ochtend
Op onze laatste ochtend in Armenië staat een ander gezicht van het land centraal. Waar Garni ons eerder terugbracht naar de tijd van zonnegoden en Romeinse invloeden, ontmoeten we vandaag het christelijke hart van het land. Een route langs eeuwenoude kerken en een indrukwekkende ruïne waar geschiedenis niet achter glas ligt, maar gewoon tussen de stenen aanwezig is.
Zvarnots Tempel
Onze eerste stop is Zvartnots, of beter gezegd: wat ervan is overgebleven. Op het eerste gezicht lijkt het misschien vreemd om enthousiast te worden van een ruïne, maar bij Zvartnots begrijp je meteen waarom deze plek zo bijzonder is. De resten van deze 7e-eeuwse kathedraal laten zien dat hier ooit een uitzonderlijk ambitieus bouwwerk heeft gestaan.
De ronde vorm, de enorme zuilen en de zorgvuldig uitgehouwen stenen geven een indruk van de grandeur die deze kerk ooit moet hebben gehad. Het was geen bescheiden gebedshuis, maar een gebouw dat bezoekers moest overweldigen. De naam Zvartnots betekent ‘plaats van vreugde’, en ondanks dat de kathedraal al eeuwen geleden door een aardbeving werd verwoest, hangt er nog steeds een bijzondere sfeer.
Terwijl we tussen de oude zuilen lopen, proberen we ons voor te stellen hoe deze plek eruit moet hebben gezien toen hier nog mensen samenkwamen, kaarsen brandden en stemmen door de hoge ruimtes klonken. Vandaag zijn het vooral de stenen die het verhaal vertellen.
Etsjmiadzin kathedraal en kerken
Vanaf Zvartnots rijden we verder richting Etsjmiadzin, het religieuze centrum van Armenië. Hier staat de Etsjmiadzin-kathedraal, het belangrijkste kerkgebouw van het land en volgens de Armeense traditie de oudste kathedraal ter wereld die nog steeds als zodanig functioneert.
De omgeving voelt anders dan bij Zvartnots. Waar Zvartnots vooral spreekt door zijn ruïnes en verbeelding, leeft Etsjmiadzin nog volop. Het is een plek waar mensen komen om te bidden, kaarsen aan te steken en hun geloof te beleven. De eeuwen geschiedenis zijn hier niet alleen zichtbaar in de architectuur, maar ook voelbaar in de bezoekers die de plek vandaag de dag nog steeds betekenis geven.
Rondom de kathedraal liggen meerdere oude kerken die elk hun eigen verhaal hebben. Het is bijzonder om te zien hoe deze gebouwen na meer dan duizend jaar nog steeds onderdeel zijn van het dagelijks leven. Helaas hebben we geen tijd meer om het hele complex te ontdekken, want ons vliegtuig wacht niet.
De ziel van Armenië
Wat opvalt – ook hier tijdens deze dag – is de manier waarop Armenië zijn geschiedenis bewaart. Niet alleen in musea of boeken, maar gewoon midden in het landschap. Een ruïne, een kerkplein of een oude stenen muur wordt hier een directe verbinding met het verleden. Zvartnots en Etsjmiadzin vormen samen een reis door de ziel van Armenië: van een kathedraal die alleen nog in herinneringen en stenen voortleeft tot kerken waar de traditie vandaag nog steeds doorgaat. De bezoeken vanochtend vormen een perfecte afsluiting van onze roadtrip door dit bijzondere land: het heeft ons echt geraakt.
Wij vinden Armenië vooral een aanrader voor reizigers die houden van natuur, cultuur en avontuur. Het land vraagt soms wat flexibiliteit: de communicatie verloopt niet altijd vanzelf, sommige wegen zijn een uitdaging en comfort staat niet overal op de eerste plaats. Maar juist voor wie daar ontspannen mee omgaat en niet op zoek is naar een volledig gepolijste reiservaring, ligt hier een prachtig avontuur te wachten.
Dit is deel 8 en meteen het laatste deel van onze roadtrip door Armenië. Deel 1 vind je hier.
12 juli 2026
Prachtig weer
Dank voor je compliment Marjo!