Roadtrip Armenië: Authentiek, Avontuurlijk en Adembenemend

Welkom in Armenië: een land waar cultuur, natuur en avontuur elkaar op de meest verrassende manier ontmoeten. Hierbij deel één van onze roadtrip: hoofdstad Jerevan.

Armenië: waarom eigenlijk?

Dat was ongeveer de reactie die we kregen toen we vertelden waar onze volgende roadtrip naartoe ging. 1400 Kilometer later vroegen we ons vooral af waarom niet iedereen naar Armenië gaat. Want wat begon als een roadtrip door een voor de meeste mensen onbekend land, eindigde in een aaneenschakeling van geweldige uitzichten, fantastisch eten en (wederom) de ontdekking dat Engels niet altijd de wereldtaal is die wij denken. Van een duizelingwekkende hangbrug naar grotten waar mensen ooit jarenlang leefden, tot eeuwenoude kloosters en kerken die lijken te zijn neergezet door iemand met een ongezonde obsessie voor de mooiste uitzichtpunten.

Ondertussen herinneren de Sovjet-invloeden nog overal aan het verleden van Armenië (als deelstaat van de voormalige Sovjet-Unie). Naast Armeens is Russisch er nog altijd een veelgebruikte voertaal, waardoor Google Translate soms een trouwe reisgenoot bleek.

Waar ligt Armenië eigenlijk?

Dat was de volgende vraag die we – heel begrijpelijk – kregen. Armenië ligt ingeklemd tussen vier landen. Het grenst in het noorden aan Georgië, in het oosten aan Azerbeidjan, in het westen aan Turkije en in het Zuiden aan Iran en nog een stukje Azerbeidjan. Dit is Nakhchivan, onderdeel van Azerbeidjan, dat in 1991 – met het uiteenvallen van de Sovjet-Unie – een autonome republiek werd. Nakhchivan ligt geografisch gezien ook niet in Azerbeidjan zoals je in het kaartje hieronder kunt zien (en dat ik voor alle duidelijkheid bewerkt heb). Over de complexe politieke situatie in deze regio zal ik het hier verder maar even niet hebben.

Armenië is een echt bergland: minstens 90% van het land ligt boven de 1000 meter. Het is ook een van de weinige landen ter wereld waar de meerderheid van het volk niet in het moederland woont. Van de ongeveer tien miljoen Armeniërs wereldwijd wonen er slechts drie miljoen in Armenië zelf. De overige zeven miljoen vormen een wereldwijde diaspora, van Los Angeles tot Moskou en van Parijs tot Beiroet. De grootste gemeenschappen vind je in Rusland, de VS en Frankrijk.

Onze roadtrip door dit bijzondere land zijn we gestart in hoofdstad Jerevan, daarna door naar Areni en vervolgens deden we Goris, Jermuk, Sevan, Dilijan en Vanadzor aan. Het overzichtskaartje kun je aan het eind van dit reisverhaal vinden.

Hoofdstad Yerevan ontdekken

Aram – onze taxichauffeur die we vanuit Nederland al geregeld hebben – loodst ons snel en vakkundig naar ons hotel als we ’s avonds heel laat op de luchthaven arriveren. Hij spreekt een paar woorden Engels: ‘Armenia beautiful nature en good food’. Dat belooft wat!

We doorkruisen meteen al het Plein van de Republiek: wat een magie straalt dit monumentale Sovjetplein gebouwd met traditionele Armeense steen en decoraties in het donker uit. Hier gaan we vast vaker komen.

Narine – receptioniste van ons hotel – ontvangt ons met open armen. Helaas is de hotelbar al gesloten en we hebben vreselijke dorst. ‘Je kunt het water in Armenië drinken hoor’ vertelt ze ons. ‘En om de hoek zit een supermarkt en die is 24 uur per dag geopend’. Kijk, daar kun je wat mee! We lopen dus in de donkere nacht naar de supermarkt om de hoek. Er blijkt nog volop leven in de straten van Jerevan en in de supermarkt is het ook nog best druk. Armenië verrast ons nu al!

Plein van de Republiek

Het opspattende water van de spuitende fonteinen op het Plein van de Republiek de volgende ochtend is welkom: begin juni is het al bloedjeheet in de stad. Aan dit plein sliepen de Kardashians – van Armeense afkomst – in het Marriott hotel, zo laten wij ons vertellen. De grootouders van hun vader waren etnische Armeniërs uit Turkije en zijn in de jaren ’20 gevlucht naar de VS. Kim Kardashian maakt zich van hieruit ook sterk voor de internationele erkenning van de genocide*.

Wij gaan eerst maar naar de oude bovenstad, voordat het klimmen later op de dag nog vermoeiender gaat worden. Maar goed ook, want de vervallen bewoningen hier hadden we best kunnen missen. We lopen verder langs veelal roze panden, opgebouwd uit Armeens tufsteen. Daarom heeft Jerevan ook als bijnaam ‘de roze stad‘. We zien ook veel met streetart opgeleukte poortjes, vaak leidend naar binnenpleinen.

De blauwe moskee

Afdalen dus maar en op zoek naar de moskee. Armenië nam als eerste land rond 300 na Christus het christelijke geloof als staatsgodsdienst aan. Zo’n 95% is dan ook lid van de Armeens Apostolische kerk. Daarnaast leven er nog Yezidi’s met hun eigen specifieke religie, gelovigen van de Russisch Orthodoxe kerk en een klein aantal moslims. De moskee is dan ook bescheiden van aard, maar dat doet zeker niet onder voor de schoonheid ervan.

Klassieke auto’s

Cuba heeft zijn klassieke Amerikaanse sleeën, Armenië zijn Sovjetklassiekers. Terwijl toeristen in Havana massaal op de foto gaan met een glimmende Chevrolet Bel Air, spot je in Jerevan – en in heel Armenië – overal oude Lada’s, UAZ-jeeps en Volga’s. Niet opgepoetst voor toeristen, maar gewoon nog in gebruik. Juist dat maakt het zo leuk: het voelt minder als een museumstuk en meer als een levend stukje geschiedenis dat je op elke straathoek en iedere weg tegenkomt.

Cascade complex

Naast het Plein van de Republiek is dit één van de grootste trekpleisters van de stad. Thuis leek het me die typische monumentaliteit te hebben die je vaak met Sovjet-architectuur associeert. Maar bij onze nadere kennismaking bleek het verrassend levendig en cultureel te zijn. Gelukkig ontdekten we de roltrappen, stammend uit de Sovjet jaren ’70/’80. Er is dan ook een aantal in onderhoud en afgesloten vandaag. Desondanks bespaart het ons een hoop trappen lopen in de verzengende zon. Want die is in Jerevan verraderlijk intens. Door de hoge ligging en het droge klimaat voelt de stad koel aan in de schaduw, maar in de volle zon brandt het licht ongefilterd naar beneden. Voor je het weet heb je niet door dat je verbrandt – tot je ’s avonds in de spiegel kijkt.

De Cascade is niet alleen een trap met uitzicht, maar eigenlijk ook een openluchtmuseum waar je onderweg steeds kleine ‘verrassingen’ tegenkomt. Op het plein ervoor staan al allerlei moderne kunstwerken in het groen en ook binnenin vind je moderne kunst. Waar Jerevan bekend staat om zijn roze tufsteen, oogt de Cascade opvallend licht en bijna Europees strak – meer beton en crème steen dan de warme gloed van de rest van de stad.

Architectuur en water

Wat de Cascade extra bijzonder maakt, is hoe water, ruimte en architectuur in elkaar overlopen. De fonteinen en waterbassins langs de terrassen zijn niet overdreven groot, maar juist strak en geometrisch ontworpen. Hierdoor verzachten ze de harde lijnen van het beton, dat is bekleed met natuursteen. Op sommige plekken reflecteert het water het licht en de lucht, waardoor je even blijft hangen omdat het uitzicht zich letterlijk verdubbelt in de vijvers.

Alles bij elkaar voelt het daardoor minder als één monument en meer als een route: een combinatie van sculpturen, waterpartijen en uitzichtpunten die je stap voor stap hoger de stad in trekken. Eenmaal – vermoeid – beneden kun je plaatsnemen op een van de gezellig ingerichte terrassen langs het plein. Of in het parkje iets verderop, waar ze verrukkelijke ijskoffie hebben.

Vernissage Market

We nemen kort een kijkje bij Vernissage. Deze markt is ontstaan in de jaren ’80, toen Armeense kunstenaars hun werk buiten begonnen te verkopen in parken en pleinen. Je vindt hier een enorme variatie in spullen zoals: handgemaakte souvenirs en Armeense (schilder)kunst, sieraden, houtsnijwerk en schaakborden. En – ahum – opvallend veel keukenschorten.

Vernissage Market is eigenlijk de plek waar je in Jerevan het makkelijkst ‘Armenië in objecten’ ziet: van moderne handgemaakte kunst tot kleine stukjes Sovjetverleden. Al had ik van die laatste eerlijk gezegd meer verwacht en vind ik de plek best toeristisch aandoen.

Abovyan street

Onze magen beginnen intussen te rommelen ondanks het uitgebreide ontbijtbuffet. We slenteren richting Abovyan street – ruggengraat van het oude en moderne Jerevan – waar je nog historische, oorspronkelijk Armeense panden zou moeten kunnen vinden. Dat waren er volgens mij welbeschouwd twee, maar desondanks kun je je hier onderdompelen in het gezellige stadsleven met cafeetjes en restaurants.

Onderweg passeren we Restaurant Dolmama, waar – zo te zien – vele beroemdheden een vorkje hebben geprikt. Hun portretten hangen ook allemaal naast de menukaart aan het pand. Een paar namen: George Clooney, Charles van Engeland, Kim Kardashian uiteraard, Hilary Clinton en Poetin natuurlijk. En om niet te vergeten: Charles Aznavour, zelf ook van Armeense afkomst. Zijn ouders zijn destijds gevlucht en woonden tijdelijk in Parijs, in afwachting van een visum voor de VS.

Charles Aznavour Square

Dit plein heette tot 2001 Moscow Cinema Square. Die bioscoop domineert naar goede Sovjet traditie dan ook dit plein met zijn fontein voorzien van prachtige beelden. Het standbeeld van Charles zelf – voorzien van de witte zakdoek, die hij bij ieder concert op het eind van La Bohème liet vallen – valt daardoor bijna een beetje weg. Armenië is trots op Charles. Hij heeft dan ook een tegel in de soort van ‘Walk of Fame’ op dit plein.

Mother Armenia monument

Dit is een van de meest iconische en symbolische monumenten van Jerevan. Het staat bovenop een heuvel in Victory Park en kijkt letterlijk uit over de stad als een soort bewaker/beschermer van de hoofdstad. Het is een gigantisch standbeeld van een vrouw met een zwaard, dat Armenië zelf verbeeldt als ‘moederfiguur’. Ze houdt het zwaard omlaag als symbool van vrede door kracht. Het beeld zelf is inclusief de sokkel zo’n 50 meter hoog. Ernaast is overigens een kermis/pretpark voor kinderen.

Tot 1962 stond hier een beeld van Stalin en in 1967 werd deze vervangen door Mother Armenia. In de sokkel vind je een militair museum over Tweede wereldoorlog (waarin Armeniërs in het Sovjetleger dienden) en later ook over de Nagorno-Karabach-oorlog (met Azerbeidjan). Wij hadden hier helaas geen tijd meer voor. Maar … vanaf het imponerende platform heb je een van de beste uitzichten over Jerevan, met in de verte bij helder weer de berg Ararat (meer dan 5.000 meter hoog op Turks grondgebied). Daardoor voelt het minder als een gewoon standbeeld en meer als een plek die echt ‘boven de stad hangt’.

Genocide monument – Tsitsernakaberd

Het begint zachtjes te regenen als we uitstappen bij dit immens indrukwekkende monument. Het is erg zoeken naar de weg er naartoe. En met de auto in de spits van Jerevan terecht komen is ook geen pretje. Het is dus al laat als we arriveren en helaas blijkt het bijbehorende museum al gesloten. Toch past dit goed bij de situatie: een moment van ultieme verstilling.

* De Armeense genocide is een historische catastrofe uit 1915–1916 (zeker 1,5 miljoen slachtoffers). Het Tsitsernakaberd-monument in Jerevan is de centrale plek waar Armenië die geschiedenis elk jaar op 24 april herdenkt en zichtbaar maakt in steen, vuur en stilte. In de herdenkingsjaren 2015 en 2016 (100 jaar) brachten zowel Charles Aznavour als Kim Kardashian hier een bezoek en legden – ter herdenking van de slachtoffers – ook bloemen bij het eeuwige vuur.

Plein van de Republiek ’s avonds

Wanneer de avond over Jerevan valt en de roze tufstenen gebouwen goud kleuren in de ondergaande zon, stroomt het Plein van de Republiek vol. Kinderen rennen tussen de fonteinen, ouderen zoeken verkoeling op een bankje en uit luidsprekers klinkt Armeense muziek. Op dat moment voelt het plein minder als een toeristische trekpleister en meer als de huiskamer van de stad.

We wachten op de show die er iedere avond zou moeten zijn: waterstralen bewegen dan op muziek en worden verlicht op de maat van de muziek. Ik vermoed zoiets als in Las Vegas bij het Bellagio. Maar ons ontgaat het helaas: dinsdag is onderhouds- en schoonmaakavond. Het waterpeil staat laag en de koppen van de fonteinen zijn goed te zien. De avond ervoor hebben we tot acht uur gewacht, de start ervan volgens onze informatie. Later bleek dit negen uur te zijn, dus ja, ‘you can’t have it all’ zullen we maar zeggen.

Interessante plekken om te bezoeken buiten Yerevan

Rondom Jerevan zijn verschillende plekken die de moeite van een bezoek meer dan waard zijn. Zo waren wij bij: Symphony of Stones, Geghard monastery, Garni Temple, Etsjmiadzin church en Zvarnot Temple. Daarover vertel ik een volgende keer meer, net als over het vervolg van onze roadtrip, dus ben je nieuwsgierig volg me dan op Facebook en/of Instagram.

Info/tips:

• Vliegen naar Jerevan kan goedkoop met Wizzair vanaf Dortmund;
• Wij verbleven in Europe hotel, om de hoek van het Plein van de Republiek. Goed betaalbaar, fijne kamers, heerlijke bedden en prima ontbijtbuffet;
• Jerevan is prima te belopen/ontdekken: onze auto huurden wij pas bij het verlaten van Jerevan;
• Overheerlijk en betaalbaar Armeens eten in een gezellige tuin kun je bij Abovyan street nr 12;
• Het historisch museum laat je als het goed is de Armeense identiteit nog beter begrijpen. Wij hadden hier èn geen tijd meer voor èn geen zin in ook met dat prachtige weer na weken slecht weer in Nederland;
• Alhoewel men hier soms Engels spreekt: verwacht dit niet op grote schaal. In winkels gebruik je bijvoorbeeld beter een vertaalapp. Zo moesten wij pleisters hebben (want op dag 1 had ik al een blaar te pakken) en konden wij ons anders met geen mogelijkheid verstaanbaar maken.

21 juni 2026