‘Gasten waren zelfs in de Sovjettijd nog zo belangrijk dat families het beste wat ze hadden bewaarden voor hun bezoek – hun keeping place – en in die geest wil ik mijn B&B laten voelen als een echt thuis voor iedereen die hier aanschuift,’ aldus Anna, eigenaresse van onze B&B.
Dit is deel 2 van onze roadtrip door Armenië.
We slapen één nacht in Areni, maar daar moeten we eerst nog naartoe rijden vanuit Jerevan. Ook aan de randen van de stad zien we volop verkiezingsposters: de zondagavond dat wij aankomen is het verkiezingsdag geweest in Armenië. En zodra we Jerevan achter ons laten, verandert het landschap bijna ongemerkt. De drukte van de hoofdstad maakt plaats voor de uitgestrekte Araratvlakte, een vruchtbare regio die al duizenden jaren het agrarische hart van Armenië vormt. Overal zien we boomgaarden, wijngaarden en akkers, met op de achtergrond een berg die onmogelijk te negeren is: de majestueuze Ararat.
De berg Ararat
Hoewel de berg tegenwoordig net over de grens in Turkije ligt, lijkt hij overal aanwezig. Vanuit de vlaktes ten zuiden van Jerevan domineert de met sneeuw bedekte top de horizon. Op heldere dagen lijkt hij bijna dichtbij genoeg om aan te raken, terwijl er in werkelijkheid tientallen kilometers tussen liggen. Geen wonder dat Ararat nog altijd een belangrijke plek inneemt in de Armeense identiteit en folklore.
Khor Virap
Khor Virap ligt midden in die uitgestrekte Araratvlakte, het vruchtbare hart van Armenië. Tussen de boomgaarden, wijngaarden en akkers rijst plotseling het eeuwenoude klooster op, met daarachter zoals gezegd een van de beroemdste uitzichten van de regio: de besneeuwde top van de berg Ararat die de horizon domineert.
Khor Virap betekent letterlijk ‘diepe kerker’. Volgens de overlevering werd Gregorius de Verlichter hier dertien jaar lang opgesloten in een ondergrondse put. Na zijn vrijlating speelde hij een sleutelrol bij de bekering van Armenië tot het christendom. Daarmee werd Armenië in het jaar 301 het eerste land ter wereld dat het christendom als staatsgodsdienst aannam. Geschiedenis en uitzicht komen hier op een bijzondere manier samen.
Maar de verrassingen zijn nog niet voorbij.
Ooievaars tijdens je Armenie roadtrip
Wanneer we later weer door de regio’s Ararat en Armash rijden, worden onze blikken steeds vaker naar boven getrokken. Eerst zien we één ooievaarsnest. Daarna nog een. En nog een. Voor we het weten staan ze overal.
Op elektriciteitspalen, speciale platforms en hoge constructies liggen enorme nesten waarin complete ooievaarsfamilies wonen. Sommige nesten worden jarenlang gebruikt en telkens verder uitgebouwd, waardoor ze honderden kilo’s kunnen wegen. In de lente lijkt het alsof elk dorp zijn eigen ooievaarswijk heeft.
In Armenië worden ooievaars niet alleen gezien als teken van voorspoed, vruchtbaarheid en bescherming, maar ook van hoop en hereniging/thuiskomst. Dit raakt een gevoelige snaar in een land met een enorme diaspora. Wil je eventueel meer weten over de ooievaarstrek in Armenië neem dan een kijkje op deze site.
Wetlands
De wetlands en visvijvers rond Armash vormen een van de belangrijkste vogelgebieden van Armenië. Naar zeggen leven hier naast duizenden ooievaars ook pelikanen, ibissen en talloze andere trekvogels. Voor vogelliefhebbers schijnt het een waar paradijs te zijn, dat zelfs voor niet-vogelaars een indrukwekkend gezicht moet zijn. Wij hebben de andere vogels helaas gemist, maar hadden eerlijk gezegd ook niet veel tijd om hier een uitgebreide kijk te nemen.
Verder richting het zuiden verandert het landschap opnieuw. De vruchtbare vlaktes maken langzaam plaats voor ruigere heuvels, diepe kloven en droge berghellingen. De rivier de Arpa heeft hier gedurende miljoenen jaren een spectaculair landschap uitgesleten van roodkleurige rotsen, smalle valleien en zonovergoten hellingen. Het is een omgeving die niet alleen indrukwekkend oogt, maar ook ideaal blijkt voor wijnbouw.
En precies daar ligt Areni.
Areni
Dit bescheiden dorp is wereldberoemd onder wijnliefhebbers. Niet ver van hier ontdekten archeologen in de Areni-grot wat momenteel wordt beschouwd als de oudste bekende wijnmakerij ter wereld. De vondsten dateren van ongeveer 6.100 jaar (!!!) geleden. Terwijl wij door het dorp rijden, realiseren we ons dat hier al wijn werd gemaakt toen grote delen van Europa nog ver verwijderd waren van elke vorm van wijncultuur.
Zwaluwen
Bij de ingang van de Areni-grot worden we begroet door een levend, voortdurend bewegend gordijn van zwaluwen. De lucht hangt er letterlijk vol van: heen en weer schietende zwaluwenmoeders en -vaders die onafgebroken af en aan vliegen met insecten, terwijl de kleintjes soms even hun kopjes over de rand van het nest steken of half slapend aan de rand hangen te wachten op de volgende maaltijd.
Honderden nesten klampen zich vast aan de rotswand boven de ingang, alsof de grot zelf een soort flatgebouw voor generaties zwaluwen is. Het geheel is onophoudelijk in beweging, een wirwar van vleugels, schaduwen en snelle duikvluchten die langs je heen scheren.
Areni Cave
In de grot zelf zijn de resten van wijnvaten te vinden. Ik vind de voorkant eerlijk gezegd aantrekkelijker dan binnen in de grot, maar het idee zulke oude wijnvaten te zien liggen is wel heel bijzonder. Ze heten karases: traditionele, diepe kleipotten die de prehistorische mens gebruikte als gistings- en opslagvaten voor wijn.
B&B Wine Cellar
Voor één nacht hebben we dus een kamer geboekt bij B&B Wine Cellar. En wat begint als een gewone overnachting, groeit onverwacht uit tot een bijzondere ontmoeting tijdens onze reis.
Een Duits stel dat eveneens in de accommodatie verblijft – en terug komt van een reis door Georgië – heeft voor het eind van de middag een wijnproeverij gereserveerd. Wanneer eigenaresse Anna merkt dat wij geïnteresseerd zijn, vraagt ze spontaan of we willen aansluiten. Niet iets waar we op gerekend hadden, maar wel precies het soort onverwachte momenten dat reizen zo leuk maakt.
In de grappige wijnkelder neemt Anna ons mee in de wereld van de Armeense wijn. Natuurlijk vertelt ze over de beroemde Areni-druif en de eeuwenoude wijntraditie van de regio, maar het zijn vooral haar persoonlijke verhalen die indruk maken.
Gastvrijheid en Sovjettijd
Zo vertelt ze dus over de Armeense gastvrijheid die zelfs in de Sovjettijd nog bleef voortbestaan. Omdat veel producten schaars waren, bewaarden families vaak hun beste eten en drinken speciaal voor gasten. Dat noemden ze de keeping place: de plek waar het mooiste en lekkerste werd bewaard voor bezoek. Gasten werden gezien als iets kostbaars en verdienden het allerbeste dat een familie kon bieden. Zelfs hun eigen kinderen werden dergelijke schatten ontzegd.
Anna legt uit dat ze haar B&B eigenlijk volgens dezelfde gedachte runt. Niet als een letterlijke keeping place, maar wel in de geest ervan. Ze wil dat gasten haar huis ervaren alsof het hun eigen huis is. Geen afstandelijke accommodatie, maar een plek waar je welkom bent, waar je mag aanschuiven en waar je je thuis voelt.
Terwijl de glazen worden gevuld, verhalen worden uitgewisseld en gesprekken ontstaan tussen mensen die elkaar enkele uren eerder nog niet kenden, begrijpen we precies wat ze bedoelt. De ene wijn is lekkerder dan de andere, maar het is vooral de warmte en gastvrijheid van Anna die deze middag bijzonder maken.
Noravank
Na Areni kronkelt de weg verder door een spectaculaire kloof richting Noravank. De rode rotswanden lijken soms bijna buitenaards, vooral wanneer de zon ze in warme tinten oranje en rood kleurt.
Het klooster zelf ligt op een plek waar architecten tegenwoordig waarschijnlijk eerst een veiligheidscommissie, drie landschapsadviseurs en een vergunningstraject van vijf jaar zouden inschakelen. In de dertiende eeuw bouwde men het gewoon. Het resultaat is een van de mooiste kloostercomplexen van Armenië, omringd door een decor dat rechtstreeks uit een fantasyfilm lijkt te komen. We waren er al eerder op de dag maar besluiten ’s avonds nog eens terug te komen vanwege het licht en de rust. We zijn dan bijna de enigen die hier rondlopen en het licht bij ondergaande zon geeft alles hier een nog mystiekere sfeer. Wat een pracht!
Hierna zakken we verder af naar het zuiden van Armenië, naar Goris, maar dat lezen jullie straks in deel 3.
Info:
- Kloosterbezoeken hoef je nooit te betalen in Armenië, alleen de kaarsjes die je aansteekt wel (naar goed gebruik in Armenië ook);
- We sliepen in Areni dus bij Anna in haar B&B Wine Cellar Areni. Alles netjes verzorgd en schoon, lekkere bedden en douche en een prima ontbijtje. Anna onthaalt je hartelijk en je kunt er relaxen in de tuin;
- We lunchten èn dineerden in de zalige tuin – met groen, een watertje en zelfs steur vissen – van restaurant Harsnasar. Uit eten in Armenië is niet duur en overheerlijk (vinden wij).
25 juni 2026